Toksoplazmoza (łac. toxoplasmosis, ang. toxoplasmosis) – pasożytnicza choroba ludzi i zwierząt spowodowana zarażeniem pierwotniakiem Toxoplasma gondii.

Człowiek zaraża się oocystami toksoplazmy z pożywieniem, wodą lub przez zanieczyszczone glebą, a cystami – przez spożywanie surowego lub niedogotowanego mięsa -(70%).  Zakażenie toksoplazmozą to jedno z najczęstszych zakażeń pasożytniczych (występuje na całym świecie). Mimo wysokiej ilości zakażonych, niewielka liczba osób choruje. Jedynie są nosicielami choroby.

Zaleca się wykonanie badań serologicznych w kierunku obecności przeciwciał IgG i IgM przed ciążą, na początku ciąży, a w przypadku kobiet seronegatywnych powtarzać w kolejnych trymestrach ciąży.

Można wyróżnić kilka typów toksoplazmozy ze względu na sposób zarażenia:

  • nabyta przez spożywanie surowego lub niedogotowanego mięsa, nieprzegotowanego mleka, niemytych owoców i warzyw.
  • utajniona jest nim nosiciel. Świeże zarażenie u osoby z prawidłową odpornością jest zazwyczaj bezobjawowe.
  • wrodzona, przejście pasożyta na płód przez łożysko.

Zapobieganie toksoplazmozie wrodzonej:

  • spożywać mięso wyłącznie dobrze ugotowane
  • unikać mięsa marynowanego, grilowanego lub wędzonego.
  • myć warzywa i owoce przed ich zjedzeniem.
  • przegotować mleko prosto od krowy
  • ręce oraz sztućce, naczynia, które zostały zabrudzone surowym mięsem umyć ciepłą wodą.
  • stosować rękawice gumowe do prac ogrodowych
  • unikać kontaktu z kotami oraz ich odchodami. Koty domowe nie karmić mięsem surowym,  jedynie suchą karmą, jedzeniem z puszek i saszetek. Oraz udaremniać im opuszczanie pomieszczeń domowych. Głównym źródłem zarażenia kotów jest polowanie na drobne gryzonie, ptaki i oczywiście ich zjadanie.
  • myć często ręce

Objawy toksoplazmozy: gorączka, obrzęk węzłów chłonnych, objawy grypopodobne, zapalenie mózgu i opon mózgowych, dolegliwości stawowe, zmiany pozapalne zajętych narządów

Istnieje kilka metod diagnostycznych opartych na ocenie  sero–immunologicznej. Obecnie powszechnie określa się miano przeciwciał przeciwtoksoplazmozowych klasy IgM i IgG w surowicy krwi.

Interpretacja wyników badań przeciwciał IgM i IgG:

IgG (-), IgM (-) – brak odporności, badanie kontrolne co 3 miesiące
IgG (+), IgM (-) – oznacza przebyte zarażenie, jeżeli IgG znacznie podwyższone, powtórzyć badanie po trzech tygodniach – jeżeli poziom jest taki sam, nie trzeba leczyć, ani dalej kontrolować, jeżeli następuje wzrost, należy rozpocząć leczenie.
IgG (-), IgM (+) – jest to wynik nieswoisty, kontrola za trzy tygodnie, jeżeli wynik taki sam – ciężarna seronegatywna, nie wymaga leczenia, wskazana kontrola za trzy miesiące.
IgG (+), IgM (+) – przy obecności objawów należy rozpocząć leczenie, a przy ich braku powtórzyć badanie po trzech tygodniach.

Leczenie toksoplazmozy w ciąży

Stosuje się Spiramycynę – Rowamycynę doustnie. Ostatnio stosuje się również w leczeniu w drugim i trzecim trymestrze ciąży 3-dniowe kuracje Sumamedem (po 500 mg).  Po porodzie u dziecka przez rok powinno się seryjnie określać poziom przeciwciał IgG i IgM.