Zaparcia u dzieci należą do często występujących przypadłości. Chociaż zdarzają się także inne przyczyny problemów z wypróżnieniami, większości przypadków to tzw. czynnościowe zaparcie stolca. Rozpoznaje się je wtedy, kiedy u dziecka nie stwierdza się żadnej choroby układu pokarmowego ani nieprawidłowości w jego budowie. Jakie są przyczyny zaparć u dzieci, jak się objawiają i jak skutecznie sobie z nimi radzić?

Zaparcia u noworodków i niemowlaków

W chwili narodzin układ pokarmowy noworodka jest dojrzały pod względem anatomicznym, tj. w pełni wykształcony. Potrzebuje jednak jeszcze przynajmniej 12 miesięcy, żeby osiągnąć także dojrzałość funkcjonalną. Zaparcia u noworodków i niemowlaków traktuje się więc jako jedną z dziecięcych przypadłości.

Niemowlaki karmione piersią nie zawsze oddają stolec każdego dnia. Składniki odżywcze zawarte w kobiecym mleku mogą całkowicie wchłonąć się do organizmu dziecka, stąd brak stolca. Maluszki karmione piersią prawie nigdy nie doświadczają zaparć.

Dzieci karmione mlekiem modyfikowanym zazwyczaj oddają stolec 2-3 razy dziennie. Częstotliwość defekacji zależy jednak od rodzaju podawanego mleka modyfikowanego, tego, czy dziecko dostaje już pokarmy stałe i jakie są one rodzaju. Niezwykle ważna jest także ilość wody, jaką maluch otrzymuje każdego dnia. Poznaj objawy zaparć u dzieci, by szybko podjąć odpowiednie leczenie i ulżyć naszemu dziecku.

Objawy zaparć u dzieci

Za jeden z objawów zaparć u małych dzieci uznaje się nieregularne oddawanie stolca. Kiedy wprowadzamy do diety maluszka pokarmy stałe, zmienia się częstotliwość wypróżnień. Jeśli jednak dziecko przez kilka dni nie może się zrobić kupy, a później oddaje twardy stolec, najprawdopodobniej doświadcza zaparć.

Czynnościowe zaparcie stolca stwierdza się wtedy, kiedy u dziecka występują przynajmniej 2 z poniższych objawów:

  • dziecko oddaje stolec rzadziej niż 3 razy w tygodniu;
  • dziecku zdarza się brudzić bieliznę, choć już wcześniej opanowało korzystanie z toalety;
  • dziecko oddaje nadmiernie twarde stolce lub ich oddawaniu towarzyszy ból;
  • w odbytnicy dziecka zalegają obfite masy kałowe;
  • dziecko oddaje stolce o dużej średnicy;
  • u dziecka występuje nasilona retencja stolca (zatrzymanie oddawania kału).

Małe dzieci cierpiące na zaparcia często płaczą podczas defekacji. Stolce są twarde, zbite, a dziecko musi się bardzo wysilić, żeby się ich pozbyć. Maluszek napina się, jest niespokojny i płacze. Utrudnione parcie powoduje, że w stolcu pojawiają się jasne pasma krwi. Kiedy dziecko „prze” i wysila się, żeby wydalić kał, na ścianach odbytu powstają niewielkie ranki. I stąd właśnie w kale znajdujemy krew.

Przy zaparciach u niemowlaków obserwujemy też twardy brzuch. Wzdęcia i gromadzące się ciśnienie spowodowane przez zaparcia powodują, że dziecko czuje się pełne i skarży się na ból brzucha. Jeśli maluch wypróżnia się rzadziej niż 3 razy w tygodniu, może odmawiać jedzenia lub zjadać tylko małe porcje.

Przyczyny zaparć u dzieci

Niemowlaki karmione mlekiem modyfikowanym są bardziej narażone na zatwardzenia niż dzieci karmione piersią.

Po 6-tym miesiącu życia, kiedy niemowlak zaczyna przyjmować stałe pokarmy, zmienia się częstotliwość wypróżnień. Od tego momentu zaparcia mogą występować częściej niż dotychczas, a zależy to od jadłospisu maluszka. Jeśli maluszek w ciągu dnia pije małe ilości wody, zjada niewiele warzyw i owoców (a więc dostarcza sobie zbyt mało błonnika), również może odczuwać trudności związane z wypróżnianiem. Więcej o innych przyczynach zaparć znajdziemy na stronie: https://www.zdrowystartwprzyszlosc.pl/zaparcia-u-niemowlaka-sposoby-na-zatwardzenie-u-dzieci.

Leczenie zaparć u noworodków i niemowlaków

Kiedy zaparcia pojawiają się u dzieci karmionych tylko piersią, zaleca się zmianę diety u mamy. Być może niektóre pokarmy szkodzą niedojrzałemu jeszcze układowi pokarmowemu noworodka. Taka sytuacja zdarza się rzadko, jednak zmiany w jadłospisie mamy najczęściej rozwiązują problem zaparć u tych maluszków.

W przypadku dzieci karmionych mlekiem modyfikowanym konieczna może okazać się zmiana konkretnego rodzaju mleka modyfikowanego na inne. Przynajmniej do czasu ustąpienia zaparć. Dzieciom z tendencją do zaparć dedykowane są mleka typu Comfort. Trudności w wypróżnianiu mogą być spowodowane poszczególnymi składnikami mleka modyfikowanego, których akurat nie toleruje układ trawienny maluszka.

Jeśli dziecko przyjmuje już stałe pokarmy i cierpi na zaparcia, wprowadźmy do jego diety produkty o wysokiej zawartości błonnika. Pomożemy niemowlakowi lepiej się wypróżniać, kiedy podamy mu brokuły, gruszki, brzoskwinie, śliwki, czy obrane jabłka. Warto włączyć także kasze -gryczaną czy jęczmienną. U starszych dzieci na zaparcia pomogą też płatki z otrębów i pełnoziarniste pieczywo. Jeśli maluszek nie jada jeszcze tych pokarmów w formie stałej, możemy podać mu zmiksowane warzywa i owoce z dodatkiem wybranej kaszy (przestrzegajmy jednak zaleceń dotyczących wprowadzania poszczególnych pokarmów).

Dziecko cierpiące na zaparcia powinniśmy też dobrze nawadniać. Brak odpowiedniej ilości wody w diecie maluszka to jedna z przyczyn utrudnionego wypróżniania. Niemowlaki starsze niż 6 miesięcy oprócz wody i mleka mamy czy mleka modyfikowanego mogą od czasu do czasu jako element posiłku wypijać sok gruszkowy lub śliwkowy np. rozcieńczony z wodą.

Przy zaparciach pomaga również aktywność fizyczna i delikatne masaże. Niechodzącemu jeszcze maluszkowi możemy robić tzw. rowerek (naprzemienne ruszanie jego nóżkami) i masować dolną część brzuszka, żeby pobudzić jelita do oddania stolca.

Zaparcia u noworodków i niemowlaków to problem dość częsty, ale, na szczęście, wraz z wiekiem i dojrzewaniem układu trawiennego zdarzają się coraz rzadziej. Oczywiście, jeśli zadbamy u nich o zbilansowaną dietę, bogatą w warzywa i owoce oraz pokarmy z odpowiednią ilością błonnika.

Źródła:

https://www.healthline.com/health/childrens-health/remedies-for-baby-constipation#other-options
https://www.parents.com/baby/health/constipation/constipation-in-babies-signs-causes-and-cures/
Makrogole w leczeniu czynnościowego zaparcia stolca [w:] Standardy Medyczne, maj-czerwiec, 2015 r.