Zakończył się Miesiąc Świadomego Rodzicielstwa – podsumowanie

Stosunek przerywany pozwala uniknąć ciąży, a antykoncepcja awaryjna to pigułka wczesnoporonna. Takie mity pojawiały się najczęściej wśród nieprawidłowych odpowiedzi w ankietach edukacyjnych sprawdzających wiedzę nt. antykoncepcji podczas Kampanii na Rzecz Świadomego Rodzicielstwa „Kiedy 1+1=3”.

Akcje edukacyjne cieszyły się dużym zainteresowaniem, a ok. 92% uczestników  przyznało, że takie akcje są potrzebne.

Aby przed wakacjami przypomnieć o istotnych sprawach, które mają wpływ na ukształtowanie się szczęśliwej i świadomej rodziny, inicjatorzy Kampanii na Rzecz Świadomego Rodzicielstwa „Kiedy 1+1=3” zorganizowali już po raz trzeci akcje świadomościowe w 5 miastach Polski. Podczas Miesiąca Świadomego Rodzicielstwa, który w swoim kalendarzu uwzględniał: Dzień Matki, Dzień Dziecka i Dzień Ojca, odbyły się pikniki edukacyjne w Zielonej Górze, Krakowie, Katowicach, Kielcach i Rzeszowie. Kilka tysięcy osób, które odwiedziło nasze namioty mogło znaleźć w kampanii coś dla siebie. Dla dzieci przygotowano kąciki zabaw pod opieką animatorów. Do dyspozycji nastolatków i dorosłych w 5 miastach Polski było: 6 ginekologów, 5 edukatorów seksualnych z Towarzystwa Rozwoju Rodziny oraz 6 położnych ze szkół rodzenia. W wypełnianiu ankiet pomagało 24 specjalnie przeszkolonych studentów, m.in. z Międzynarodowego Stowarzyszenia Studentów Medycyny – IFMSA – Poland, oddział Kraków.

Możliwość konsultacji z ekspertem podczas akcji była ważna – zauważa Magdalena Bober z firmy Gedeon Richter Marketing Polska Sp. z o.o., która jest inicjatorem kampanii – Młodzież poszukuje rzetelnej wiedzy z zakresu życia intymnego ponieważ szkoły często w ogóle nie prowadzą zajęć wychowania seksualnego, a rodzice nie rozmawiają z dziećmi otwarcie na tematy związane z seksem. W naszej kampanii staraliśmy się sprostać tej potrzebie: każdy mógł skorzystać z konsultacji z ekspertami w dziedzinie edukacji seksualnej.

– „Wczesne rodzicielstwo jest skutkiem słabej edukacji seksualnej w szkołach, ale także braku rozmów w domu z rodzicami na tematy związane z dojrzewaniem, inicjacją seksualną, ale przede wszystkim rozmów o odpowiedzialności czy szacunku, jakie się wiążą z rozpoczęciem życia seksualnego” – mówi Joanna Teler, lekarz ginekolog ze Szpitala Wojewódzkiego w Zielonej Górze.

Oprócz konsultacji, duże zainteresowanie wzbudzała również broszura edukacyjna „Poradnik po antykoncepcji czyli jak świadomie planować rodzinę”. Każdy mógł zabrać ją ze sobą lub zapoznać się
z nią na miejscu, wykorzystując w rozwiązywaniu ankiet edukacyjnych. Za dobrą wiedzę nt. antykoncepcji były przyznawane nagrody. Rozdano 750 pendrive’ów, 1250 etui na komórkę, 400 piłeczek antystresowych. W 5 miastach w quizach edukacyjnych wzięło udział ponad 1500 osób.

– „Cieszy nas fakt, że tak dużo osób potwierdziło słuszność naszej inicjatywy. Zdajemy sobie sprawę, że to jedynie kropla w morzu potrzeb, ale w każdym mieście przekonywaliśmy się, że warto podejmować działania edukacyjne” – mówi Magdalena Bober z firmy Gedeon Richter Marketing Polska Sp. z o.o., która jest inicjatorem kampanii.

– „Największe problemy stwarzały pytania dotyczące antykoncepcji awaryjnej oraz stosunku przerywanego. Większość dziewczyn nie wiedziała też dla kogo przede wszystkim przeznaczone są mini tabletki oraz nie rozróżniała metod antykoncepcyjnych chemicznych od hormonalnych” – mówi Katarzyna Gola z IFMSA –Poland, Odział Kraków.

Specjaliści z dziedziny świadomego planowania rodziny biorący udział w kampanii jednogłośnie stwierdzili, że należy edukować nastolatków w sprawach seksu, ponieważ jest to okres, kiedy dopiero kształtują swoją świadomość w tej kwestii.

– „Potrzeba edukacji nt. odpowiedzialnych zachowań seksualnych jest wielka, jeśli w XXI wieku większość młodych osób uważa, iż stosunek przerywany pozwala uniknąć ciąży. Mylenie antykoncepcji awaryjnej z tabletką wczesnoporonną, a nawet utożsamianie jej z aborcją, też nie sprzyja właściwemu podejmowaniu decyzji młodym w tym trudnym momencie wpadki. Świadczy to o konieczności wprowadzenia rzetelnej edukacji seksualnej do szkół. Także nasze happeningi świadomościowe mają służyć temu, aby nie było mowy o żadnym przypadku czy pomyłce podczas inicjacji seksualnej. Mam nadzieję, że młodzież, która przyszła na nasze akcje edukacyjne i wzięła ze sobą „Przewodnik po antykoncepcji” przekaże zdobytą wiedzę swoim kolegom i koleżankom” – mówi dr n. med. Grzegorz Południewski, prezes Towarzystwa Rozwoju Rodziny.

Wysoka frekwencja odwiedzających namiot „Kiedy 1+1=3” pokazuje, jak dużym zainteresowaniem cieszyła się kampania promująca wiedzę nt. antykoncepcji i świadomego planowania rodziny. Natomiast pojawiające się błędne odpowiedzi w quizach edukacyjnych świadczą o wciąż istniejącej potrzebie edukacji. Dlatego też realizatorzy Kampanii na Rzecz Świadomego Rodzicielstwa planują kolejne akcje edukacyjne w przyszłym roku.

Polskie Towarzystwo Ginekologiczne i Towarzystwo Rozwoju Rodziny wspierają Kampanię jako patroni honorowi. Inicjatorem kampanii jest firma Gedeon Richter Marketing Polska Sp. z o.o. – patron świadomego rodzicielstwa.

Co mówią badania opinii?

Postawy i zachowania seksualne młodych Polaków*

• Młodzi ludzie czerpią wiedzę nt. życia seksualnego (w tym również środków antykoncepcyjnych) od rówieśników, kolegów – 55,4%, z Internetu – 43,9%, ze szkoły, od nauczycieli – 34,9%, z czasopism młodzieżowych – 32,6%.
• Aż 51,7% uważa, że wiedza nt. życia seksualnego (w tym również środków antykoncepcyjnych), jaką obecnie młodzież otrzymuje w szkole jest niewystarczająca.
• Uważają jednak, że tę wiedzę powinni im dostarczać rodzice (opiekuni) – 72,9%, szkoła – 61,6% czy lekarz lub farmaceuta – 35,7%.
• Trzy czwarte przyznało, że lekcje wychowania seksualnego powinny być obowiązkowe.
• 79,9% młodych respondentów zgodziło się ze stwierdzeniem, że brak wiedzy nt. życia seksualnego i środków antykoncepcyjnych jest główną przyczyną przypadkowych ciąż nastolatek.
• 73,2% podziela opinię, że stosowanie antykoncepcji świadczy o dojrzałości i świadomym podejściu do kwestii planowania rodziny.

Sytuacja młodocianych matek**

• Większość uczestniczek badania przyznała z perspektywy czasu, że ich wiedza na temat życia seksualnego i środków antykoncepcyjnych nie była wystarczająca.
• Młodociane matki przyznały, że mimo podstawowej wiedzy na ten temat nie umiały połączyć jej z praktycznym zastosowaniem albo mówiły, że brakowało im wyobraźni bądź poczucia odpowiedzialności.
• Większość kobiet zaszła w ciążę dość szybko od momentu rozpoczęcia współżycia seksualnego (w okresie do 6 miesięcy), zdarzało się to również u progu inicjacji seksualnej.
• Choć pojawienie się dziecka kobiety oceniały pozytywnie, głównie ze względu na zwiększenie mobilizacji życiowej, to wspomniały też o problemach i trudnościach, o których wcześniej nie pomyślały:  trudność godzenia nauki z zajmowaniem się dzieckiem; zakończenie edukacji na niższym poziomie niż chciałyby; nowe obowiązki i odpowiedzialność; radykalna zmiana trybu życia, brak czasu na wiele innych rzeczy, brak życia towarzyskiego; brak umiejętności ułożenia sobie życia z ojcem dziecka wynikającej z niedojrzałości; żal, że dziecko nie ma lepszego biologicznego ojca.
• Prawie wszystkie uczestniczki badania uważają, że dziewczyny powinny być lepiej poinformowane o życiu seksualnym. Wg nich najważniejsza rola w tym zakresie przypadać powinna rodzicom, zwłaszcza matce oraz szkole, gdzie lekcje powinny być obowiązkowe. Wiedza dostarczana w szkole jest niewystarczająca.
• Z perspektywy doświadczeń gdyby mogły cofnąć czas, rozpoczęłyby współżycie seksualne później albo – jeśli rozpoczęłyby w tym samym wieku – stosowałyby środki antykoncepcyjne.

Sytuacja młodocianych ojców***

• Zdecydowana większość uczestników badania odpowiedziała z perspektywy czasu, że stosowałaby środki antykoncepcyjne lub skłoniła partnerkę do ich stosowania, ale połowa z nich, że nie przesunęłaby wieku inicjacji seksualnej na później, przy czym niewiele mniej liczna grupa zdecydowałaby się na taki krok.
• Młodociani ojcowie przyznali, że źródłem edukacji seksualnej młodych Polaków są: Internet, rówieśnicy i starsi koledzy/koleżanki oraz media, co pozostaje w kontraście do pożądanych źródeł wiedzy na ten temat – edukować powinni przede wszystkim rodzice, szkoła i lekarze (ginekolodzy, seksuolodzy), psychologowie; bardzo istotny jest dla nich profesjonalizm i fachowość w przekazywaniu wiedzy, gdyż rówieśnicy nie są traktowani jako osoby wiarygodne, podobnie jak Internet i media.
• Większość respondentów jest przekonana, że lekcje wychowania seksualnego w szkole powinny być obowiązkowe z naciskiem na konsekwencje podjęcia współżycia seksualnego.
• Według uczestników badania młodzi ludzie w Polsce nie są wystarczająco poinformowani o życiu seksualnym człowieka i chociaż źródeł informacji jest coraz więcej to są one niepełne i brakuje im umiejscowienia w szerszym kontekście (społecznym, emocjonalnym), a także brakuje im poważnego traktowania.
• Najważniejszymi, najczęściej wymienianymi przez respondentów sposobami zapobiegania obawom związanym z podjęciem współżycia seksualnego są edukacja i stosowanie środków antykoncepcyjnych.
• Ciąża partnerki spowodowała, że pojawiły problemy emocjonalne: prawie połowa potrzebowała wsparcia psychicznego w tym czasie oraz inne problemy takie jak: dotkliwe poczucie utraty wolności, poczucie bezsilności, rezygnacja z planów życiowych i rozrywek, zapewnienie warunków materialnych rodzinie, połączenie nauki z pracą, zaakceptowanie „ojcostwa”.

Sytuacja „młodocianych dziadków”****

• Większość dziadków przyznała, że tematy związane z dorastaniem, dojrzewaniem czy z życiem seksualnym rzadko były poruszane w ich domach, a o środkach antykoncepcyjnych mówiono jeszcze rzadziej niż o życiu seksualnym.
• Większość respondentów nie miała również w szkole żadnych lekcji związanych z życiem seksualnym człowieka.
• Dziadkowie przyznali, że rodzice nie edukowali ich, ponieważ sami mieli niewielką wiedzę nt. środków antykoncepcyjnych, bądź był to temat tabu.
• W rodzinach respondentów, którzy byli zarówno „młodocianymi rodzicami jak i dziadkami”, większość osób w ogóle nie rozmawiała z rodzicami o sprawach dorastania i dojrzewania.
• Podobnie wygląda sytuacja w domu respondentów odnośnie ich własnych dzieci. Większość nie poruszała tematu środków antykoncepcyjnych i spraw związanych z seksem, nie dostarczała literatury na temat życia seksualnego, ze względu na brak odpowiedniej wiedzy na ten temat, brak okazji do rozmów, skrępowanie tematem lub odczucie, że jeszcze jest za wcześnie na takie rozmowy lub dzieci już wszystko wiedzą z Internetu i TV.
• Prawie wszyscy respondenci badania stwierdzili, że młodzi ludzie powinni być lepiej poinformowani o życiu seksualnym. Wg nich najważniejsza rola w tym zakresie powinna przypadać rodzinie i szkole, gdzie lekcje powinny być obowiązkowe. Wiedza dostarczana w szkole jest niewystarczająca, a zajęcia nie są prowadzone przez odpowiednio przygotowaną kadrę. Zwrócili oni uwagę, że za mało mówi się
  o antykoncepcji i konsekwencjach  rozpoczęcia współżycia seksualnego. Ponadto niektórzy respondenci zauważyli, że potrzebna jest  edukacja seksualna dla rodziców w formie szkoleń.
• Wielu respondentów przypisało rodzinie pierwszoplanową rolę w kształtowaniu postaw seksualnych młodzieży, lecz tylko jedna osoba stwierdziła, że niezbędne jest przełamanie „wstydu seksualnego”
  w domu.
• Prawie wszyscy respondenci są zdania, że środki antykoncepcyjne powinny być refundowane przez państwo.
• Połowa respondentów z perspektywy czasu zadeklarowała, że więcej rozmawiałoby ze swoimi dziećmi na temat życia seksualnego i środków antykoncepcyjnych.

* Badanie CBOS przeprowadzone na potrzeby Kampanii na Rzecz Świadomego Rodzicielstwa „Kiedy 1+1=3”, kwiecień 2008, reprezentatywna próba ogólnopolska 495 osób w wieku 13-21 lat.
** Badanie CBOS przeprowadzone na potrzeby Kampanii na Rzecz Świadomego Rodzicielstwa „Kiedy 1+1=3”, kwiecień 2008, wywiady pogłębione z 30 młodocianymi matkami z różnych regionów Polski, 14 kobiet urodziło w ciągu ostatnich 12 miesięcy, 6 nie później niż 5 lat temu, 5 ponad 5 lat temu i 10 ponad 10 lat temu.
*** Badanie CBOS przeprowadzone na potrzeby Kampanii na Rzecz Świadomego Rodzicielstwa „Kiedy 1+1=3”, marzec/kwiecień 2009, wywiady pogłębione z 30 młodocianymi ojcami z różnych regionów Polski, 7 mężczyzn zostało ojcami w ciągu ostatnich 12 miesięcy, 5 mężczyzn nie później niż 5 lat temu, 5 ponad 5 lat temu i 13 ponad 10 lat temu.
**** Badanie CBOS przeprowadzone na potrzeby Kampanii na Rzecz Świadomego Rodzicielstwa „Kiedy 1+1=3”, marzec 2010, wywiady pogłębione z 30 młodocianymi dziadkami, tj. osobami, które zostały babcią/dziadkiem zanim ich syn/córka ukończyły 18 lat (17 babć i 13 dziadków) z różnych regionów Polski, 6 osób zostało babcią/dziadkiem zanim skończyło 40 lat,  najmłodsi „młodociani” dziadkowie urodzili się w latach 1971 – 1974r.