Tylko zarodek, który zagnieździ się w śluzówce macicy, ma warunki do prawidłowego rozwoju. Gdy to się nie uda, nie ma szans na urodzenie dziecka. Taki zarodek zostaje szybko wydalony poza organizm (następuje wczesne poronienie), albo rośnie i rozwija się dalej, lecz nie tam, gdzie powinien. Ta druga sytuacja to  ciąża pozamaciczna lub inaczej ektopowa.

Najczęściej poza macicą zarodek zagnieżdża się w jajowodzie (98% przypadków), nieco rzadziej na jajniku, w jamie brzusznej lub w szyjce macicy.

prezenty dla dzieci

Ciąża pozamaciczna – jaka jest jej przyczyna?

Nie zawsze da się określić właściwą przyczynę problemu. Powodem  bezpośrednim są zazwyczaj nieprawidłowości w obrębie jajowodów, powstałe wskutek przebytych chorób, stanów zapalnych lub zabiegów chirurgicznych narządów miednicy mniejszej.

Ciąży ektopowej sprzyjają takie czynniki jak: endometrioza, zapalenia przydatków, infekcje przenoszone drogą płciową (np. rzeżączka, chlamydia), a także przewlekłe infekcje bakteryjne pochwy. Groźne mogą być nawet zakażenia w jamie ustnej. Paciorkowce gnieżdżące się w ustach, gdy zęby są zaatakowane przez próchnicę, mogą wędrować po organizmie i wywołać stan zapalny w każdym narządzie. Powstaniu ciąży pozamacicznej sprzyja także stosowanie wewnątrzmacicznej wkładki antykoncepcyjnej. Dlatego nie zaleca się tej metody u kobiet, które jeszcze nie rodziły.

Wczesne wykrycie ciąży pozamacicznej – lepsze rokowania

Bez względu na to, gdzie poza macicą zagnieździ się lub utkwi zarodek, taka sytuacja zagraża zdrowiu kobiety. Zarodek, który nie zostanie odpowiednio wcześnie wykryty, powiększa się.  Po 7–10 tygodniach ciąży może doprowadzić do pęknięcia jajowodu, pęknięcia szyjki macicy lub uszkodzenia jajnika. Wiąże się to z obfitym krwawieniem do jamy brzusznej, stanowiącym zagrożenie życia.

Dlatego kwestią zasadniczą jest wczesne i prawidłowe rozpoznanie ciąży ektopowej oraz jej usunięcie. Nie jest to jednak łatwe, zwłaszcza we wczesnym jej okresie. Na początku kobieta zauważa u siebie typowe objawy ciąży, takie jak zatrzymanie miesiączki, powiększenie i obrzmienie piersi czy złe samopoczucie. Standardowy test ciążowy w 50% daje wynik pozytywny, bo stężenie beta-HCG – czyli hormonu, na który reaguje test – w ciąży pozamacicznej także wzrasta, choć znacznie słabiej.

Przy obecnych metodach diagnostycznych lekarz może wykryć problem, zanim jeszcze kobieta zauważy u siebie niepokojące objawy. Podczas USG przezpochwowego już w 6 tygodniu ciąży powinien być widoczny pęcherzyk ciążowy wewnątrz macicy. Jeśli go nie widać lub wynik jest niejednoznaczny, lekarz powinien zlecić badanie stężenia beta-HCG w surowicy krwi. Na podstawie ilości gonadotropiny we krwi można ocenić, czy ciąża rozwija się prawidłowo.

Ciąża pozamaciczna – objawy

Ciąża pozamaciczna na wczesnym etapie jest bardzo trudna do zdiagnozowania. Ponadto  wiele kobiet zwleka z wizytą zbyt długo, idąc do ginekologa dopiero wtedy, gdy obserwują u siebie niepokojące objawy.  Klasyczna triada objawów ciąży ektopowej to: ból podbrzusza, nieregularne krwawienie lub plamienie z dróg rodnych oraz guz przydatków stwierdzony przez lekarza. Wszystkie te objawy nie muszą występować jednocześnie. Zdarza się, że jedynym sygnałem nieprawidłowości jest brunatna, krwista wydzielina, której towarzyszy ból.

Jest on charakterystyczny, ponieważ zazwyczaj dotyczy tylko jednej strony brzucha (lewy lub prawy jajowód), jest odczuwany jako tępy lub klujący i nie ustępuje samoistnie. W zaawansowanej fazie, gdy doszło już do krwawienia wewnętrznego, ból staje się ostry i obejmuje także barki (zwłaszcza prawy). Kobieta czuje parcie na odbytnicę i na mocz, pojawia się kłucie przy oddychaniu. Krwawienie wewnętrzne rozpoznaje się po szybkim tętnie, niskim ciśnieniu krwi, bladości skóry i silnym poceniu się. W takiej sytuacji liczy się czas – trzeba jak najszybciej znaleźć się w szpitalu.

Leczenie ciąży pozamacicznej

Postępowanie lekarskie zależy od stopnia rozwoju ciąży ektopowej. Gdy jest mała (poniżej 3 cm średnicy) i nie grozi jeszcze pęknięciem, stosuje się leczenie farmakologiczne – metotreksat w postaci zastrzyków. Warunkiem zastosowania leku jest brak czynności serca płodu widocznego poza jamą macicy oraz niestwierdzenie współistniejącej ciąży wewnątrzmacicznej.

Kiedy nie ma czasu na zastosowanie leku, bo w każdej chwili może nastąpić pęknięcie jajowodu, lub już nastąpił krwotok wewnętrzny, ciążę usuwa się chirurgicznie. Obecnie często stosuje się laparoskopię: w znieczuleniu ogólnym, przez niewielkie nacięcia w skórze, do jamy brzusznej lekarz wprowadza trzy końcówki aparatu. Jedna z nich to kamera, a dwie pozostałe – narzędzia chirurgiczne, którymi wyłuskuje się zarodek. Po laparoskopii ranki goją się szybko, a blizny są niemal niewidoczne.

Nadal możesz zostać mamą

Ciąża pozamaciczna nie przekreśla szans na macierzyństwo. Są one nieco mniejsze, zwłaszcza gdy usunięto jajowód, ale zdecydowana większość kobiet zostaje matkami. Ważne, by po takim przeżyciu kobieta miała wsparcie wśród najbliższych dzięki czemu szybciej powróci do psychicznej równowagi. Z następną ciążą trzeba jednak poczekać około 3 miesięcy, stosując antykoncepcję.

Więcej na temat ciąży pozamacicznej znajduje się w artykule: Ciąża pozamaciczna – objawy, przyczyny, sposób postępowania

torby i plecaki