Czynniki zaostrzające AZS – jak ich unikać?

Atopowe zapalenie skóry jest przewlekłą chorobą, dla której charakterystyczne są okresy remisji oraz zaostrzeń. Gdy dochodzi do nawrotu, u pacjenta pojawiają się uciążliwe objawy: świąd skóry, chroniczna suchość, zaczerwienienie, czasami nawet pękanie skóry i tworzenie się ranek. Czy można tego uniknąć? Jak zminimalizować ryzyko przykrych nawrotów? Zapoznaj się z naszym poradnikiem.

Jakie czynniki mogą prowadzić do zaostrzeń AZS?

Atopowe zapalenie skóry zwykle rozpoczyna się we wczesnym dzieciństwie i wymaga stałej opieki lekarza. Odpowiednio dobrane leki i regularne stosowanie emolientów zwykle przynosi zadowalające efekty – z czasem uciążliwe objawy przechodzą i życie chorego wydaje się wracać do normalności. Na jak długo? Czy choroba faktycznie ustąpiła, czy za kilka tygodni albo miesięcy wystąpi znowu? Tego niestety nie da się przewidzieć, bo czasami nawet niewinny czynnik, jak zmiana klimatu lub przypadkowy kontakt z drażniącą substancją mogą wywołać zaostrzenie AZS. Na liście najczęściej wymienianych czynników, zaostrzających chorobę, znajdują się:

• kontakt z alergenami, którymi mogą być: roztocza kurzu domowego, pyłki, naskórek zwierząt, pyłki traw, pleśnie, alergeny pokarmowe, jak soja, orzeszki arachidowe, mleko, jaja, ryby, skorupiaki,
• nadmierna kolonizacja bakteryjna skóry patogenami,
• infekcje,
• przesuszenie skóry (wynikające z zapominania o jej codziennym nawilżaniu i natłuszczaniu specjalnymi preparatami),
• kontakt z substancjami drażniącymi, na przykład mydłem,
• stres emocjonalny.^1,2

Ponadto, skóra atopowa nie lubi pewnych czynników, które mogą ją silnie podrażniać i pogarszać występujące objawy. Przykładem jest pot, dlatego u pacjentów z AZS rozsądne jest unikanie bardzo intensywnego wysiłku fizycznego i przegrzewania organizmu.³ Jeszcze jednym czynnikiem drażniącym dla skóry atopowej jest wełna, dużo lepiej sprawdzają się miękkie, gładkie i delikatne dla skóry materiały.⁴

W przypadku przewlekłej i nawrotowej choroby, jaką jest AZS i inne postaci egzemy, to istotne aby na tyle, na ile to możliwe, unikać czynników zaostrzających jej przebieg. Czasami może potrwać trochę czasu, zanim je zidentyfikujesz. Dobrym sposobem jest prowadzenie dzienniczka z uwagami, kiedy stan skóry jest dobry, a kiedy wystąpiły objawy. Ponadto ogromną rolę odgrywa maksymalne wzmacnianie skóry, poprzez jej nawilżanie i uzupełnianie cennych lipidów. Dlatego właśnie podstawą terapii atopowego zapalenia skóry jest sięganie po preparaty emolientowe.

Jakie emolienty sprawdzą się najlepiej w ramach profilaktyki zaostrzeń AZS u niemowląt i małych dzieci?

W przypadku niemowląt i małych dzieci z atopowym zapaleniem skóry (AZS) kluczową rolę w pielęgnacji odgrywają emolienty, czyli preparaty, które odbudowują i wzmacniają naturalną barierę ochronną skóry. Najlepiej wybierać produkty o prostym i łagodnym składzie, zawierające naturalne oleje roślinne, masło shea, ceramidy, kwasy tłuszczowe omega-3 i omega-6 oraz składniki łagodzące, takie jak pantenol, alantoina czy bisabolol.

Emolienty pomagają utrzymać odpowiednie nawilżenie skóry, zmniejszają uczucie suchości i swędzenia, a także chronią delikatną skórę dziecka przed czynnikami zewnętrznymi, takimi jak wiatr, mróz, suche powietrze czy kontakt z detergentami. Regularne stosowanie emolientów – najlepiej kilka razy dziennie, szczególnie po kąpieli – pozwala wydłużyć okresy bez objawów AZS i poprawia ogólny komfort maluszka.

Warto pamiętać, że pielęgnacja skóry dziecka to nie tylko odpowiednie kosmetyki, ale także troska o ogólny dobrostan malucha. Spokojny sen, właściwa dieta, przytulanie i unikanie stresujących sytuacji mają znaczący wpływ na stan skóry i samopoczucie dziecka. Rodzice mogą też korzystać z grup wsparcia i konsultacji ze specjalistami, aby lepiej radzić sobie z wyzwaniami, jakie niesie codzienna pielęgnacja skóry atopowej.

Bibliografia:

1. Atopic Dermatitis 101. https://nationaleczema.org/atopic-dermatitis-101/ Data dostępu: 9.03.2022.
2. Kamińska B., Plata-Nazar Atopowe zapalenie skóry u dzieci. Program ALERNI. Forum Medycyny Rodzinnej 2009, tom 3, nr 5, 367–371.
3. How to exercise safely with eczema. https://nationaleczema.org/exercising-eczema/ Data dostępu: 9.03.2022.
4. Świerczyńska-Krępa M. Atopowe zapalenie skóry. https://www.mp.pl/pacjent/alergie/chorobyalergiczne/choroby/59313,atopowe-zapalenie-skory Data dostępu: 9.03.2022.
5. Eczema and Emotional Wellness. https://nationaleczema.org/eczema-emotional-wellness/ Data dostępu: 9.03.2022.