Kwas foliowy odgrywa bardzo ważną rolę w organizmie kobiety w okresie przed zajściem w ciążę oraz w pierwszych tygodniach jej trwania. Od kilku lat trwa akcja uświadamiająca, że każda kobieta w wieku rozrodczym powinna go brać regularnie. Dlaczego kwas foliowy jest tak ważny dla rozwoju płodu?
Czym jest kwas foliowy i jak działa?
Kwas foliowy to inaczej związek chemiczny z grupy witaminy B. Pełni bardzo wiele rożnych funkcji w organizmie człowieka, m.in. warunkuje prawidłowe procesy metaboliczne, dba o prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego i bierze udział w przekazywaniu cech dziedzicznych komórek. Jednak najważniejszy jest w okresie ciąży – zapobiega powstawaniu wad cewy nerwowej u dziecka w łonie matki.
Gdy kwasu foliowego jest zbyt mało
Przyczyną niedoborów witaminy jest niewłaściwa dieta, choroby wątroby, niektóre leki i alkoholizm. Zapotrzebowanie na kwas foliowy zwiększa się w ciąży, w czasie laktacji, a także w chorobach zapalnych i nowotworowych. Do najpoważniejszych konsekwencji barku kwasu foliowego należą:
- powstawaniu ciężkich wad wrodzonych u płodu w łonie matki (np. bezmózgowie, rozszczep kręgosłupa, przepuklina układu nerwowego, które są wadami letalnymi, czyli niedającymi szans na przeżycie dziecka po urodzeniu lub skazujące go na poważne kalectwo);
- problemy z płodnością,
- zaburzenia przewodu pokarmowego, biegunki,
- uczucie zmęczenia, problemy z utrzymaniem koncentracji, obniżenie nastroju,
- spowolnienie podziału komórek i syntezy DNA, zahamowanie ich wzrostu i odbudowy.
Gdzie znaleźć kwas foliowy?
Foliany występują w wielu produktach spożywczych, najbogatszymi źródłami są surowe zielone warzywa – brokuły, szpinak, kapusta włoska, sałata, pietruszka, szparagi, brukselka), otręby, pełne ziarna zbóż, rośliny strączkowe (bób, fasola, soja, groch), owoce cytrusowe (pomarańcze banany) i wątroba, migdały, orzechy arachidowe. Niestety, mimo tego, że jest on dostępny w wielu produktach, związek dość łatwo rozpada się pod wpływem wysokiej temperatury i światła. Dlatego zbyt długie przechowywanie żywności i jej gotowanie powoduje, że traci ona nawet 70% zawieranego kwasu foliowego. Organizm nie jest też wstanie długo magazynować tej witaminy i bardzo trudno osiągnąć jej odpowiednio wysoki poziom we krwi. Dlatego każda kobieta – w szczególności – w ciąży i przed jej planowaniem, a także w wieku rozrodczym powinna suplementować kwas foliowy.
Jak często przyjmować kwas foliowy?
W Polsce od wielu lat realizowany jest Program Pierwotnej Profilaktyki Wad Cewy Nerwowej. Jego celem jest upowszechnienie suplementacji kwasu foliowego wśród kobiet w wieku rozrodczym, które mogą zajść w ciążę i stać się matkami. Ministerstwo Zdrowia zaleca, aby wszystkie kobiety w wieku rozrodczym przyjmowały 0,4 mg kwasu foliowego na dzień. Jest to dawka dostępna w preparatach, które można kupić w każdej aptece.
