Niepłodność dotyka w Polsce co piątą parę, a dla wielu jedyną szansą na upragnione dziecko jest zabieg in vitro. Choć biologicznie jesteśmy przystosowani do posiadania dzieci, nie każdej parze udaje się naturalnie zajść w ciążę. W takich sytuacjach warto poznać procedury leczenia niepłodności oraz dowiedzieć się, jak przebiega in vitro – metoda, która od ponad czterdziestu lat pomaga parom na całym świecie.
Z danych Europejskiego Towarzystwa Rozrodu Człowieka i Embriologii (ESHRE) wynika, że w Polsce z zabiegu in vitro korzysta kilkanaście tysięcy par rocznie. Na świecie, w ciągu czterech dekad, dzięki tej metodzie urodziło się ponad osiem milionów dzieci. In vitro dosłownie oznacza „w szkle”, ponieważ zapłodnienie odbywa się w warunkach laboratoryjnych, w wyniku połączenia gamety męskiej i żeńskiej. Powstałe zarodki umieszcza się następnie w macicy kobiety, gdzie rozpoczyna się ciąża.
Od czego zacząć?
Jak wygląda procedura In vitro? Specjaliści zalecają, aby pary starające się o dziecko przez rok bez skutku zgłosiły się do kliniki leczenia niepłodności. Zgodnie z definicją, o niepłodności mówimy wtedy, gdy para regularnie współżyje przez rok (3–5 razy w tygodniu) bez stosowania antykoncepcji – mówi dr Janusz Pałaszewski, ordynator Kliniki Leczenia Niepłodności INVICTA w Warszawie.
Pierwsza wizyta trwa ok. 40 minut i odbywa się we dwoje. Lekarz przeprowadza wywiad, zleca badania partnerom i ocenia stan narządów rodnych kobiety. Kolejne wizyty pozwalają dobrać indywidualną ścieżkę leczenia, a decyzja o in vitro podejmowana jest dopiero po weryfikacji wszystkich możliwości terapeutycznych.
Bezwzględne wskazania do zabiegu dotyczą 7–20% pacjentów i obejmują m.in. trwałe uszkodzenie jajowodów, obniżoną rezerwę jajnikową, endometriozę, zaawansowany wiek, nieprawidłowe parametry nasienia czy przedwczesną menopauzę.
Pobranie komórek jajowych
Po ustaleniu protokołu stymulacji hormonalnej, lekarz monitoruje rozwój komórek jajowych. Farmakologiczna stymulacja trwa zwykle 8–10 dni, a następnie przeprowadza się zabieg pick-up, czyli pobranie komórek jajowych w znieczuleniu ogólnym pod kontrolą anestezjologa. Zabieg trwa nie dłużej niż 15 minut. Partner oddaje nasienie lub wykorzystuje depozyt z banku nasienia, jeśli korzysta z dawcy.
Transfer zarodków
Zarodki powstają w warunkach laboratoryjnych, w inkubatorze imitującym naturalne środowisko. Embriolodzy wybierają najlepsze zarodki do transferu, a pozostałe mrożą. Transfer odbywa się zwykle w 5. dobie życia zarodka (stadium blastocysty), zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. W macicy umieszcza się jeden lub dwa zarodki.
Wsparcie psychologiczne
Pierwsze dni po transferze są kluczowe dla powodzenia procedury. Zaleca się unikanie stresu, nadmiernej aktywności fizycznej i wstrzymanie współżycia do czasu wykonania testu ciążowego. Po około 12 dniach sprawdza się poziom HCG we krwi, a potwierdzenie ciąży następuje w piątym tygodniu po transferze. Cała procedura, łącznie z przygotowaniem, trwa zwykle 2–3 miesiące. Kliniki oferują wsparcie psychologiczne na każdym etapie.
Skuteczność in vitro
Sukces procedury zależy od indywidualnych uwarunkowań pacjentów. Czasami wymagane jest 2–3 podejście, a niepowodzenie pozwala lekarzowi dostosować leczenie i zwiększyć szanse na ciążę.
Wsparcie finansowe
Zabieg in vitro jest kosztowny, ale wiele samorządów oferuje dofinansowanie (np. 5 tys. zł do zabiegu kosztującego ok. 10 tys. zł). Refundacja obowiązuje w miastach takich jak Gdańsk, Wrocław, Warszawa, Szczecin, a także w mniejszych ośrodkach jak Chojnice.
FAQ
Kiedy warto zgłosić się do kliniki leczenia niepłodności?
Po roku regularnego współżycia bez zabezpieczenia, jeśli nie udało się zajść w ciążę, warto udać się do specjalisty.
Czy każda para kwalifikuje się do in vitro?
Nie, wskazania obejmują m.in. trwałe uszkodzenie jajowodów, endometriozę, obniżoną rezerwę jajnikową, nieprawidłowe parametry nasienia oraz wiek kobiety.
Jak długo trwa procedura in vitro?
Cały proces, łącznie z przygotowaniem, zwykle trwa 2–3 miesiące, w zależności od indywidualnych potrzeb pacjentów.
Jak przebiega pobranie komórek jajowych?
Zabieg pick-up trwa ok. 15 minut, odbywa się w znieczuleniu ogólnym i polega na pobraniu komórek jajowych pod kontrolą lekarza.
Jak odbywa się transfer zarodków?
Embriolodzy wybierają najlepiej rokujące zarodki, które są następnie umieszczane w macicy kobiety, pozostałe zarodki są mrożone.
Jakie znaczenie ma wsparcie psychologiczne?
Pomaga pacjentom radzić sobie ze stresem i emocjami w trakcie leczenia niepłodności, co wpływa na komfort i sukces procedury.
Jakie są szanse powodzenia in vitro?
Sukces zależy od wieku, stanu zdrowia partnerów i jakości zarodków. Czasami konieczne jest wielokrotne podejście.
Czy można liczyć na dofinansowanie zabiegu?
Tak, wiele samorządów oferuje wsparcie finansowe, co znacznie zmniejsza koszty leczenia.
Czy in vitro jest refundowane przez NFZ?
Zabieg nie jest standardowo refundowany przez NFZ, dlatego dofinansowanie lokalne jest bardzo pomocne.
Co zrobić po nieudanym podejściu do in vitro?
Na podstawie uzyskanych danych lekarz może zmodyfikować leczenie i zwiększyć szanse na ciążę przy kolejnym podejściu.
