Skóra u nowonarodzonego dziecka, podobnie jak i inne narządy, jest niedojrzała. Rozwija się stopniowo, począwszy od okresu płodowego, poprzez okres noworodkowy, niemowlęcy i małego dziecka i dopiero pod koniec 2. roku życia swoją budową anatomiczną przypomina skórę człowieka dorosłego. Stopniowy jej rozwój warunkuje doskonalenie jej funkcji aż do stadium dorosłości.Różnice w budowie skóry człowieka dorosłego a noworodka i niemowlęcia dotyczą głównie: wielkości powierzchni w stosunku do masy ciała, dojrzałości poszczególnych warstw skóry, rozwoju, wielkości i rozmieszczenia gruczołów oraz typu owłosienia.
Skóra noworodka nie umie się bronić przed światem zewnętrznym, ale musi spełniać liczne funkcje konieczne do przeżycia organizmu. Skóra noworodka, ale także i niemowlęcia nie spełnia swojej niezwykle ważnej funkcji ochronnej przed czynnikami drażniącymi działającymi z zewnątrz takimi jak: drobnoustroje (bakterie, wirusy, grzyby), czynniki fizyczne (promieniowanie UV), chemiczne (środki kosmetyczne, higieniczne – myjące i piorące, substancje toksyczne, leki) i mechaniczne (urazy, otarcia). Cienki, niedojrzały naskórek umożliwia znacznie łatwiejszą przepuszczalność, większe wchłanianie substancji stosowanych zewnętrznie i łatwiej ulega podrażnieniom, szybko pojawiają się otarcia. Rozwijają się także stopniowo zakończenia nerwowe, które odbierają bodźce z zewnątrz.
Nowoczesna pielęgnacja
Podstawowym celem pielęgnacji skóry noworodka, niemowlęcia i małego dziecka jest zapobieganie podrażnieniom i uszkodzeniom naskórka poprzez:
- utrzymanie odpowiedniego stopnia nawilżenia,
- unikanie czynników drażniących (chemicznych: środki myjące, kosmetyki, środki piorące; mechanicznych: zmniejszenie tarcia; fizykalnych: wilgoć, temperatura; wydalin naturalnych; atmosferycznych).
Najtrudniej jest uniknąć działania czynników drażniących w miejscu przylegania pieluszki i dlatego najczęściej dochodzi u niemowląt i małych dzieci do powstawania zapalnych zmian skórnych w tej lokalizacji – nazywanych pieluszkowym zapaleniem skóry (PZS). To one stanowią największy problem w pielęgnacji niemowląt. PZS powstaje na skutek drażnienia skóry (pod wilgotną pieluszką) moczem, kałem i tarciem pieluszki, powodując stopniowe osłabienie bariery ochronnej niedojrzałej, wrażliwej skóry dziecka. Na takiej przewodnionej skórze łatwo powstają otarcia i rozwijają się infekcje drożdżakowe i bakteryjne. Nowoczesna pielęgnacja tej najtrudniejszej okolicy pieluszkowej polega na stosowaniu dobrej jakości pieluszek.
Środki do pielęgnacji niemowląt i małych dzieci
Preparaty do pielęgnacji skóry małych dzieci, a szczególnie niemowląt powinny być bezzapachowe, dobrane zgodnie z wymogami dziecięcej skóry. Najlepiej wybierać preparaty z rekomendacjami autorytatywnych instytucji pediatrycznych i dermatologicznych, które gwarantują ich wymagany skład. Zalecane są, zależnie od potrzeb:
- łagodne, delikatne środki myjące (mydła, żele i płyny do kąpieli, szampony, chusteczki do czyszczenia skóry),
- łagodne, delikatne środki piorące
- nowoczesne pieluszki – zawierające wkłady żelowe maksymalnie absorbujące mocz, lekkie, miękkie, cienkie, przewiewne, dobrze dopasowujące się do skóry dziecka, miłe w dotyku, zawierające balsam,
- balsamy i kremy pielęgnacyjne (nawilżające i natłuszczające skórę)
- kremy ochronne – preparaty z filtrami przeciwsłonecznymi.
Od lat pojawia się na rynku coraz więcej preparatów pielęgnacyjnych dla dzieci. Pamiętajmy, że dobór tych środków powinien być indywidualny, zależny od stanu skóry, jej suchości i wieku dziecka.
Zapobieganie pieluszkowemu zapaleniu skóry
Stosowanie Pampersów zmniejszyło niewątpliwie częstość występowania pieluszkowego zapalenia skóry, ale nadal nieprawidłowa pielęgnacja i używanie niewłaściwych pieluszek może je wywoływać. Nowoczesne Pampersy są ciągle udoskonalane z dążeniem do uzyskania idealnej pieluszki, dopasowanej do wrażliwej skóry malucha, która:
- maksymalnie pochłania mocz i kał, zmniejszając wilgoć do uzyskania suchości włókniny przylegającej do skóry, co zmniejsza drażnienie przez w/w czynniki,
- zmniejsza tarcie przez delikatność, miękkość, lekkość, cienkość pieluszki i dobre dopasowywanie się do ciała,
- zawiera balsam poprawiający barierę naskórkową,
- zapewnia przewiewność dostarczając powietrze i zmieniając niekorzystne mikrośrodowisko pod pieluszką.
Wszystkie te zalety ciągle ulepszanych pampersów zapewniają komfort niedojrzałej skórze małych dzieci, utrzymują prawidłową wilgotność, poprawiają barierę ochronną naskórka, przez co zapobiegają występowaniu podrażnień, otarć i rozwojowi infekcji drożdżakowych i bakteryjnych. Dbałość o higienę i prawidłowa częstość zmiany tych nowoczesnych pieluszek (zgodna z zaleceniami producentów) dobrze zapobiega występowaniu pieluszkowego zapalenia skóry.
Dr n. med. Danuta Rosińska-Borkowska, specjalista dermatolog – pediatra
