Nikogo nie dziwi menopauza u kobiety dojrzałej, uznajemy to za naturalne zjawisko. Ale menopauza po trzydziestce, czy nawet jeszcze przed – tu reagujemy słusznym zdziwieniem. Trudno pogodzić się z taką diagnozą, zwłaszcza gdy plany macierzyńskie są jeszcze niespełnione.
Czym jest przedwczesna menopauza?
Przedwczesna menopauza łączy się z wygasaniem czynność jajników oraz ustaniem u kobiety krwawień miesięcznych przed 40 rokiem życia. Brak owulacji i komórek jajowych gotowych do zapłodnienia prowadzi do niepłodności. Przedwczesne wygasanie czynności jajników nie jest wprawdzie częstym zjawiskiem – dotyka 1 na 100 kobiet przed 40 rokiem życia i 1 na 1000 kobiet przed 30 rokiem życia – jednak dla młodych jeszcze kobiet jest to sytuacja, którą zazwyczaj nie łatwo można zaakceptować.
Wczesna menopauza w wielu przypadkach nie daje o sobie znać. Niejednokrotnie jej jedyną oznaką jest ustanie krwawień miesięcznych. Dlatego, gdy pojawiają się zaburzenia związane z cyklem menstruacyjnym warto je skonsultować z lekarzem ginekologiem. Czasem poza brakiem miesiączki mogą występować również objawy charakterystyczne dla klimakterium, jak chociażby wahania nastrojów, duszności, uderzenia gorąca, bezsenność, obniżenie odporności. Sygnały, które daje nam organizm nie powinny być bagatelizowane – mówi dr Olaf Lindert, ginekolog, specjalista ds. leczenia niepłodności z Kliniki Bocian.
Dlaczego menopauza pojawia się u młodych kobiet?
Przyczyny występowania wczesnej menopauzy nie są dokładnie znane. Odpowiedzialne za jej pojawianie się mogą być czynniki genetyczne, dlatego też ostrożne powinny być zwłaszcza kobiety, u których w rodzinie występowały już tego rodzaju przypadki. Przyczyniać się do wczesnej menopauzy mogą również choroby autoimmunologiczne, jak chociażby reumatoidalne zapalenie stawów, choroby tarczycy czy toczeń.
Przedwczesne wygasanie czynności jajników mogą również być efektem zaburzeń hormonalnych, cukrzycy, infekcji wirusowych wpływających na układ immunologiczny, takich jak świnka, różyczka, odra, ospa przechodzonych w późniejszym wieku. Taki stan może być także efektem leczenia onkologicznego. Co więcej czynniki środowiskowe i styl życia mogą również przyspieszyć pojawienie się menopauzy, negatywny wpływ na płodność ma chociażby palenie papierosów i niewłaściwa dieta, zaburzenia odżywiania, takie jak anoreksja.
Jak się diagnozuje przedwczesne wygasanie czynności jajników?
Dla młodych kobiet poznanie diagnozy – przedwczesne wygasanie czynności jajników – to bardzo trudne przeżycia, zwłaszcza kiedy chcą jeszcze zostać mamami. Dlatego kluczowe jest jej potwierdzenie szczegółowymi badaniami, by wykluczyć ewentualną pomyłkę. Niezbędne jest wykonanie badania USG, oraz oznaczenie kluczowych hormonów wpływających na płodność kobiet – zaznacza dr Olaf Lindert z Kliniki Bocian.
Diagnostyka w kierunku potwierdzenia przedwczesnego wygasania czynności jajników obejmuje przede wszystkim ginekologiczne badanie USG oraz badanie krwi dla oznaczenia wybranych hormonów. Sprawdza się poziom estrogenów, progesteronu, FSH, prolaktyny oraz hormonów tarczycy – T3, T4 i TSH. Wykonuje się również badanie AMH, dla oceny rezerwy jajnikowej. Dopiero po wykonaniu kompleksowych badań i ich szczegółowej analizie lekarz może postawić właściwą diagnozę.
Jak się leczyć, by zostać mamą?
Leczenie przedwczesnego wygasania czynności jajników zależy od stopnia zaawansowania choroby, jej przyczyn (o ile udaje się je poznać), wieku pacjentki i chęci urodzenia dziecka. Zazwyczaj rozważana jest hormonalna terapia zastępcza, podawane są najczęściej niskie dawki estrogenów i progesteronu, które mają złagodzić objawy towarzyszące menopauzie, a także powstrzymać wygasanie czynności jajników, przywrócić owulację i miesiączkowanie, by zwiększyć szanse na uzyskanie ciąży. Z pomocą przychodzą również metody wspomaganego rozrodu, zwłaszcza kiedy kobieta nie ma już własnych komórek jajowych, może rozważyć in vitro z użyciem oocytów dawczyni.
Ważne, aby kobiety w wieku rozrodczym profilaktycznie sprawdzały swoją płodność i rezerwę jajnikową. Jeżeli okaże się, że dotyka ich problem przedwczesnego wygasania czynności jajników, mogą podjąć odpowiednią terapię medyczną, a także ewentualnie przyspieszyć plany macierzyńskie, żeby zwiększyć swoje szanse na urodzenie dziecka – dodaje dr Olaf Lindert z Kliniki Bocian.
Przedwczesne wygasanie czynności jajników powoduje obniżenie poziomu estrogenów w organizmie, a to może prowadzić również do osteoporozy, jak i do miażdżycy oraz częstych infekcji. Dlatego też kobiety ze zdiagnozowanym POF powinny pozostawać pod stałą kontrolą lekarza, by zapobiegać ewentualnym negatywnym zmianom przebiegającym w ich organizmie.
