Katar w ciąży jest częstym objawem infekcji wirusowych, ale może również pojawić się w związku ze zmianami hormonalnymi charakterystycznymi dla ciąży. Sam katar najczęściej nie stanowi zagrożenia dla dziecka i w przypadku zwykłego przeziębienia zwykle ustępuje samoistnie. Problemem może być natomiast wysoka gorączka, duszność, nasilające się objawy lub infekcja grypowa, która w ciąży może mieć cięższy przebieg.
W ciąży leczenie powinno koncentrować się przede wszystkim na łagodzeniu objawów. Nie każdy preparat dostępny bez recepty jest odpowiedni dla przyszłej mamy, dlatego przed zastosowaniem leku warto sprawdzić jego skład i skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Katar w ciąży – skąd się bierze?
Najczęstszą przyczyną kataru jest wirusowa infekcja górnych dróg oddechowych. Przeziębieniu mogą towarzyszyć również zatkany nos, kichanie, ból gardła, kaszel, ból głowy i niewielka gorączka. Objawy zwykle osiągają największe nasilenie w ciągu pierwszych kilku dni, a następnie stopniowo ustępują.
W ciąży katar może mieć także inne podłoże. U części kobiet pojawia się tzw. nieżyt nosa ciężarnych, związany ze zmianami hormonalnymi i zwiększonym ukrwieniem błon śluzowych nosa. W takiej sytuacji nie muszą występować inne objawy infekcji.
Domowe sposoby na katar w ciąży
Przy łagodnym katarze można przede wszystkim zadbać o odpoczynek, odpowiednią ilość płynów i nawilżenie błon śluzowych. Bezpiecznym sposobem na udrożnienie nosa jest stosowanie soli fizjologicznej lub roztworu soli do nosa. Preparaty z solą można stosować w ciąży bez konieczności sięgania po leki obkurczające błonę śluzową.
Pomocne może być również regularne wietrzenie pomieszczenia i utrzymywanie odpowiedniej wilgotności powietrza. Przy zatkanym nosie można spać z lekko uniesioną górną częścią ciała.
Nie ma natomiast potrzeby stosowania dużych dawek witaminy C tylko dlatego, że pojawił się katar. Owoce i warzywa powinny być elementem prawidłowo zbilansowanej diety, ale witamina C nie jest lekiem na przeziębienie.
Inhalacje podczas ciąży
Przy uczuciu zatkanego nosa można stosować inhalacje z użyciem 0,9-procentowego roztworu chlorku sodu, czyli soli fizjologicznej. Pomocne mogą być także preparaty do płukania nosa na bazie soli.
Z ostrożnością należy natomiast podchodzić do inhalacji z olejkami eterycznymi. Dane dotyczące bezpieczeństwa wielu olejków w ciąży są ograniczone, dlatego nie należy traktować ich jako podstawowej metody leczenia kataru.
Jakie leki na katar można stosować w ciąży?
W ciąży nie powinno się automatycznie sięgać po popularne preparaty na przeziębienie. Wiele produktów złożonych zawiera kilka substancji czynnych, dlatego łatwo przyjąć składnik, którego w danej sytuacji nie potrzebujemy.
Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku leków obkurczających błonę śluzową nosa, zarówno w postaci tabletek, jak i preparatów donosowych. Pseudoefedryna nie jest zalecana w pierwszym trymestrze, a stosowanie leków obkurczających w ciąży powinno być konsultowane z lekarzem lub farmaceutą.
Jeżeli katar jest bardzo nasilony lub wynika z alergii, lekarz może dobrać preparat odpowiedni dla ciężarnej. Nie należy jednak samodzielnie rozpoczynać leczenia lekami donosowymi zawierającymi substancje lecznicze.
Gorączka i ból podczas przeziębienia
Jeżeli infekcji towarzyszy gorączka lub ból, w ciąży wybór leku powinien być skonsultowany z lekarzem albo farmaceutą. Paracetamol jest jednym z leków stosowanych w ciąży w przypadku bólu i gorączki, ale powinien być przyjmowany zgodnie z zaleceniami dotyczącymi dawki i czasu stosowania.
Nie należy natomiast samodzielnie stosować ibuprofenu, naproksenu ani innych niesteroidowych leków przeciwzapalnych. FDA zaleca unikanie NLPZ od 20. tygodnia ciąży, chyba że lekarz zdecyduje inaczej. Ich stosowanie w późniejszej ciąży może wiązać się m.in. z ryzykiem zaburzeń funkcji nerek płodu i zmniejszenia ilości płynu owodniowego.
Kiedy z katarem w ciąży zgłosić się do lekarza?
Sam katar zwykle nie wymaga pilnej konsultacji. Kontakt z lekarzem jest jednak wskazany, jeśli objawy są nasilone, utrzymują się lub pojawiają się dodatkowe niepokojące symptomy.
Szczególnej uwagi wymaga wysoka lub utrzymująca się gorączka, duszność, ból w klatce piersiowej, znaczne osłabienie, odwodnienie albo wyraźne pogorszenie stanu zdrowia. W przypadku podejrzenia grypy kobieta w ciąży powinna skontaktować się z lekarzem, ponieważ ciąża zwiększa ryzyko powikłań grypy, a leczenie przeciwwirusowe jest najbardziej skuteczne, gdy zostanie rozpoczęte odpowiednio wcześnie.
Jeżeli objawy sugerują infekcję bakteryjną, o zastosowaniu antybiotyku również powinien zdecydować lekarz. Antybiotyki nie działają na wirusy wywołujące zwykłe przeziębienie.
Katar w ciąży – najważniejsze zasady
W przypadku zwykłego kataru najważniejsze jest łagodzenie objawów i unikanie niepotrzebnego przyjmowania leków. Sól fizjologiczna do nosa, odpoczynek, odpowiednie nawodnienie i nawilżanie powietrza mogą pomóc zmniejszyć dyskomfort.
Jeśli potrzebny jest lek, jego wybór powinien uwzględniać etap ciąży, przyczynę objawów i stan zdrowia przyszłej mamy. Szczególnie ostrożnie należy podchodzić do preparatów złożonych oraz leków obkurczających błonę śluzową nosa.
FAQ
Czy katar w ciąży jest niebezpieczny dla dziecka?
Sam katar związany ze zwykłym przeziębieniem zazwyczaj nie stanowi zagrożenia dla dziecka. Niepokój powinny wzbudzić natomiast wysoka gorączka, duszność, nasilające się objawy lub podejrzenie grypy, która w ciąży może mieć cięższy przebieg.
Co można stosować na katar w ciąży?
Za podstawową metodę łagodzenia zatkanego nosa można uznać sól fizjologiczną lub roztwory soli do nosa. W przypadku silnych objawów lekarz lub farmaceuta może pomóc dobrać odpowiedni preparat do etapu ciąży.
Czy można stosować krople do nosa w ciąży?
Zależy to od substancji czynnej. Preparaty zawierające wyłącznie sól fizjologiczną są stosowane w ciąży do oczyszczania i nawilżania nosa. Leki obkurczające błonę śluzową nosa wymagają większej ostrożności i nie powinny być stosowane samodzielnie.
Czy można robić inhalacje w ciąży?
Inhalacje z soli fizjologicznej mogą być stosowane w celu złagodzenia zatkanego nosa. Z olejkami eterycznymi należy zachować ostrożność, ponieważ dla wielu z nich brakuje wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa w ciąży.
Czy można brać witaminę C na katar w ciąży?
Witamina C jest potrzebnym składnikiem diety, ale nie jest lekiem na katar. Nie ma potrzeby przyjmowania dużych dawek witaminy C tylko z powodu przeziębienia. W ciąży suplementy najlepiej stosować zgodnie z zaleceniami lekarza.
Czy w ciąży można stosować ibuprofen na przeziębienie?
Ibuprofen i inne NLPZ nie powinny być stosowane w ciąży bez konsultacji z lekarzem. Szczególnie po 20. tygodniu ciąży FDA zaleca ich unikanie, ponieważ mogą powodować poważne działania niepożądane u płodu.
Źródła
- British Society for Antimicrobial Chemotherapy / UKTIS – BUMPS Colds and flu
https://www.medicinesinpregnancy.org/leaflets-a-z/colds-and-flu/ - American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) Assessment and Treatment of Pregnant Women With Suspected or Confirmed Influenza
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30247362/ - Erebara A., Bozzo P., Einarson A., Koren G. Treating the common cold during pregnancy
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18474699/ - American Family Physician Over-the-Counter Medications in Pregnancy
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37843943/ - U.S. Food and Drug Administration (FDA) Nonsteroidal Anti-Inflammatory Drugs (NSAIDs): Drug Safety Communication – Avoid Use of NSAIDs in Pregnancy at 20 Weeks or Later
https://www.fda.gov/safety/medical-product-safety-information/non-steroidal-anti-inflammatory-drugs-nsaids-drug-safety-communication-avoid-use-nsaids-pregnancy-20 - Centers for Disease Control and Prevention (CDC) Manage Common Cold
https://www.cdc.gov/common-cold/treatment/index.html
