Szczepić czy nie szczepić – takie pytanie zadaje sobie wiele przyszłych mam. Czy przyjmując szczepionkę, ciężarna może zaszkodzić sobie albo dziecku?
Co zrobić, aby skutecznie zabezpieczyć się przed groźną chorobą i nie powodować żadnego niebezpieczeństwa dla rozwijającego się życia?
Najlepiej przed ciążą
Lekarze są zgodni – najlepiej, aby kobieta planująca zajście w ciążę zaszczepiła się przed poczęciem dziecka. Zdarza się jednak i tak, że dopiero w trakcie trwania ciąży pojawia się sytuacja, w której kobieta staje przed dylematem: szczepić się czy nie szczepić. Co należy wówczas zrobić? Bez wątpienia trzeba skontaktować się z lekarzem prowadzącym ciążę. To on powinien zadecydować, czy przyszła mama może poddać się szczepieniu, czy nie.
Trzy typy szczepionek
Szczepionki to bardzo skuteczny sposób zabezpieczenia się przed groźnymi chorobami i ich niebezpiecznymi konsekwencjami. Istnieją trzy typy szczepionek, które w zależności od swojego składu dzielą się na:
• szczepienia zawierające wirusy lub bakterie nieżywe, nieaktywne albo pozbawione możliwości rozmnażania się (grupa pierwsza),
• szczepienia zawierające bakterie i wirusy o zmniejszonej aktywności (grupa druga),
• szczepienia z anatoksynami i polisacharydami otoczki bakteryjnej (grupa trzecia).
Zdaniem specjalistów – im mniej kontaktów przyszłej mamy z wirusami i bakteriami, tym lepiej. Jednak lekarze są zgodni – w zasadzie nie istnieją czynniki, które byłyby jasnym przeciwwskazaniem do stosowania szczepionek z grupy pierwszej. Ale, uwaga, szczepionek z drugiej i trzeciej grupy nie powinno się podawać przyszłym mamom. Co to oznacza w praktyce? Nie stosuje się szczepionek żywych. Istnieje bowiem potencjalne zagrożenie przeniesienia drobnoustroju szczepionkowego na płód. Najlepiej zatem – jeśli istnieje taka uzasadniona konieczność ( np. wyjazd do kraju, w którym panuje epidemia) – szczepić się szczepionkami inaktywowanymi.
Zdecydowane nie!
Zabrania się szczepienia ciężarnych przeciwko różyczce, odrze, ospie wietrznej, śwince, kokluszowi i gruźlicy. Szczepionki, które są produkowane z wykorzystaniem żywych bakterii i wirusów są bowiem niebezpieczne dla rozwijającego się płodu. Jeśli planujesz zajście w ciążę, szczególnie ważne jest to, abyś była uodporniona na różyczkę. Choroba ta jest szczególnie groźna dla rozwijającego się płodu, gdyż może powodować poważne wady rozwojowe. Kobietom, które nie są pewne, czy są na nią uodpornione, zaleca się wykonanie badania krwi na obecność przeciwciał odpornościowych przeciwko różyczce. Brak przeciwciał oznacza, że musisz poddać się szczepieniu. Szczepionkę należy przyjąć minimum trzy miesiące przed planowanym zajściem w ciążę.
Zaleca się
W ciąży można podawać szczepionki przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (WZW B) i grypie, które nie zawierają żywych wirusów. Podanie tego typu szczepionek nie wywołuje zakażenia i nie szkodzi dziecku. Podanie szczepionki WZW B szczególnie zaleca się tym przyszłym mamom, u których istnieje wysokie prawdopodobieństwo rozwiązania ciąży przez cesarskie cięcie. Szczepionkę powinno się podawać w drugim trymestrze. I chociaż to szczepienie jest określane jako bezpieczne, to jeśli masz możliwość zaszczepienia się przed ciążą – zrób to. To zawsze najlepsze z możliwych rozwiązanie.
Za równie bezpieczną szczepionkę uważa się tę przeciwko grypie. Nie odnotowano dotychczas żadnego przypadku negatywnego oddziaływania szczepionki przeciwko grypie na rozwijający się płód. Nawet wówczas, gdy była ona podawana przyszłym mamom w pierwszym trymestrze ciąży. Niemniej lekarze są zdania, że lepiej jest stosować ją w drugim trymestrze. Chyba, że przyszłe mamy znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka ( mają osłabioną odporność, mają częsty kontakt z dużą liczbą osób, chorują przewlekle np. na cukrzycę). Wówczas powinny być szczepione niezależnie od okresu ciąży.
Szczepienie w sytuacjach nagłych
Nie wszystko da się przewidzieć. Co zatem powinna zrobić ciężarna, która zraniła się podczas prac ogródkowych lub została pogryziona przez psa? Przede wszystkim powinna bezzwłocznie zgłosić się do najbliższego szpitala. Tam lekarz zadecyduje, czy podać szczepionkę lub immunoglobulinę uodporniającą ( jako działanie prewencyjne przeciwko tężcowi – często bagatelizowanej, ale bardzo niebezpiecznej chorobie), lub szczepienie przeciwko wściekliźnie ( zwłaszcza wtedy, gdy nie masz pewności, że pies był szczepiony).
