Najgorszy moment na sprawdzanie, czy wszystko zrobiłaś dobrze, to chwila, w której na teście pojawiają się dwie kreski. Wtedy niektórych decyzji nie da się już cofnąć, a część spraw, które można było spokojnie uporządkować wcześniej, nagle staje się pilna.
Nie chodzi o to, że każda kobieta musi przed ciążą przejść dziesiątki badań albo stworzyć perfekcyjny plan na dziewięć miesięcy. Chodzi o coś znacznie prostszego: są rzeczy, które lepiej sprawdzić, zanim zaczniesz starania, ponieważ dotyczą leków, szczepień, chorób przewlekłych, suplementacji czy codziennych nawyków.
Dlatego pytanie co warto zrobić przed zajściem w ciążę powinno pojawić się jeszcze przed pozytywnym testem. Nie po to, żeby się bać. Po to, żeby nie dowiedzieć się zbyt późno, że o czymś ważnym po prostu nie pomyślałaś.
1. Umów wizytę u ginekologa
Pierwszym krokiem nie musi być wykonywanie całego pakietu badań. W wielu przypadkach znacznie więcej daje rozmowa z lekarzem, który zna Twoją historię zdrowia. Warto powiedzieć o chorobach przewlekłych, przebytych ciążach, problemach ginekologicznych, przyjmowanych lekach oraz suplementach.
Jeżeli od dawna nie byłaś na kontroli, dobrym momentem na wizytę jest właśnie okres poprzedzający starania. Lekarz może ocenić Twój aktualny stan zdrowia i zdecydować, czy potrzebujesz dodatkowej diagnostyki lub konsultacji.
2. Sprawdź leki, które przyjmujesz
To jedna z rzeczy, których zdecydowanie nie warto odkładać. Jeśli regularnie przyjmujesz leki, preparaty dostępne bez recepty, witaminy, zioła lub suplementy, poinformuj o tym lekarza jeszcze przed rozpoczęciem starań.
Nie oznacza to, że wszystkie leki trzeba odstawić. Niektóre mogą być stosowane również w okresie planowania ciąży, inne wymagają zmiany dawki, zamiany preparatu albo dodatkowej kontroli. Leków nie należy odstawiać samodzielnie.
Dlatego kiedy zastanawiasz się, co warto zrobić przed zajściem w ciążę, nie ograniczaj przygotowań do badań krwi. Równie ważne jest sprawdzenie, czy wszystko, co przyjmujesz na co dzień, jest odpowiednio dobrane do planowanej ciąży.
3. Nie czekaj z kwasem foliowym
Kwas foliowy to jeden z elementów przygotowania do ciąży, o którym warto pomyśleć odpowiednio wcześnie. Kobietom, które mogą zajść w ciążę, CDC zaleca przyjmowanie 400 µg kwasu foliowego dziennie. Suplementacja przed ciążą i we wczesnym jej okresie pomaga zmniejszyć ryzyko wad cewy nerwowej.
Jeżeli chcesz wiedzieć więcej o jego znaczeniu, przeczytaj dlaczego kwas foliowy jest ważny. Warto jednak pamiętać, że dawka 400 µg dotyczy standardowej profilaktyki. W niektórych sytuacjach lekarz może zalecić inną dawkę.
Jeśli więc pytasz, co warto zrobić przed zajściem w ciążę, suplementację kwasu foliowego dobrze omówić odpowiednio wcześnie, a nie dopiero po uzyskaniu pozytywnego wyniku testu.
4. Sprawdź szczepienia
Przed ciążą warto również sprawdzić, czy masz aktualne szczepienia i czy w przypadku niektórych chorób masz potwierdzoną odporność. Znaczenie ma tutaj nie tylko sam fakt szczepienia, ale również moment jego wykonania, ponieważ nie wszystkie szczepionki stosuje się w taki sam sposób w okresie ciąży.
Podczas wizyty u lekarza możesz więc zabrać ze sobą dokumentację szczepień i zapytać, czy przed rozpoczęciem starań potrzebne są dodatkowe działania.
5. Nie zapominaj o stomatologu
Zęby łatwo przesunąć na dalszy plan, szczególnie gdy nic nie boli. Jednak właśnie okres przed ciążą jest dobrym momentem na kontrolę stomatologiczną i leczenie problemów, które nie wymagają odkładania.
Co warto zrobić przed zajściem w ciążę, jeśli od dawna nie byłaś u dentysty? Po prostu zaplanować kontrolę. Dzięki temu ewentualną próchnicę, stan zapalny czy problemy z dziąsłami można rozpoznać wcześniej.
Jeżeli zastanawiasz się, co z leczeniem stomatologicznym już podczas ciąży, sprawdź również artykuł jak leczyć zęby w ciąży.
6. Przyjrzyj się temu, jak żyjesz na co dzień
Przygotowanie do ciąży nie polega na tym, żeby z dnia na dzień stać się osobą, która idealnie się odżywia, codziennie ćwiczy i nigdy nie pozwala sobie na odstępstwo. Znacznie ważniejsze jest przyjrzenie się codziennym nawykom i stopniowe wprowadzenie zmian, które rzeczywiście jesteś w stanie utrzymać.
Znaczenie ma sposób odżywiania, regularna aktywność fizyczna, sen, masa ciała oraz unikanie palenia tytoniu i alkoholu. Jeśli prowadzisz siedzący tryb życia, możesz zacząć od regularnych spacerów czy umiarkowanego ruchu zamiast narzucać sobie bardzo intensywny plan treningowy.
To również dobry moment, aby przyjrzeć się diecie. Nie chodzi o restrykcyjne odchudzanie, ale o sposób żywienia, który dostarcza organizmowi odpowiedniej ilości energii i składników odżywczych.
7. Zrób tylko te badania, których naprawdę potrzebujesz
Więcej badań nie zawsze oznacza lepsze przygotowanie do ciąży. Zakres diagnostyki powinien być dopasowany do konkretnej kobiety.
Znaczenie mają między innymi wiek, choroby przewlekłe, przyjmowane leki, wcześniejsze ciąże, przebyte problemy zdrowotne oraz wywiad rodzinny. Dlatego zamiast samodzielnie zamawiać bardzo szeroki pakiet badań, lepiej omówić z lekarzem, które z nich rzeczywiście mają sens w Twojej sytuacji.
Jeśli chcesz uporządkować temat diagnostyki, pomocny może być również materiał jak prawidłowo przygotować się do ciąży, który omawia badania wykonywane przed planowaną ciążą.
Co warto zrobić przed zajściem w ciążę? Nie odkładaj tego na „później”
Nie da się zaplanować wszystkiego. Można jednak sprawdzić rzeczy, na które masz wpływ jeszcze przed rozpoczęciem ciąży: stan zdrowia, przyjmowane leki i suplementy, szczepienia, kwas foliowy, zdrowie jamy ustnej oraz codzienne nawyki.
Dlatego pytanie co warto zrobić przed zajściem w ciążę nie powinno prowadzić do tworzenia długiej listy obowiązków. Ma pomóc Ci zdecydować, co w Twojej sytuacji rzeczywiście wymaga sprawdzenia.
Zanim pojawią się dwie kreski
Nie czekaj, aż pozytywny test zacznie decydować za Ciebie.
Jeśli myślisz o dziecku, zrób dziś jedną konkretną rzecz: umów wizytę, przygotuj listę leków, sprawdź szczepienia albo porozmawiaj z lekarzem o kwasie foliowym. Nie musisz zrobić wszystkiego naraz.
Bo najgorsze pytanie, jakie możesz sobie zadać po zobaczeniu dwóch kresek, brzmi: „Dlaczego nie sprawdziłam tego wcześniej?”. Na wiele rzeczy masz wpływ właśnie teraz, zanim ciąża się rozpocznie. Wykorzystaj ten czas.
FAQ
Jak długo przed planowaną ciążą warto zacząć przygotowania?
Nie ma jednej określonej liczby miesięcy, która obowiązywałaby każdą kobietę. Część przygotowań można rozpocząć na kilka miesięcy przed planowanym poczęciem, szczególnie jeśli potrzebna jest zmiana leczenia, uzupełnienie dokumentacji medycznej lub konsultacja dotycząca choroby przewlekłej. Im wcześniej pojawi się plan, tym więcej czasu pozostaje na spokojne uporządkowanie spraw, które mogą mieć znaczenie dla ciąży.
Czy wiek kobiety ma znaczenie przy planowaniu ciąży?
Tak. Wiek jest jednym z czynników, które lekarz może uwzględnić podczas rozmowy o planowaniu ciąży. Znaczenie mogą mieć również długość starań, wcześniejsze ciąże oraz ogólny stan zdrowia. Nie oznacza to jednak, że sam wiek przesądza o możliwości zajścia w ciążę lub jej prawidłowym przebiegu.
Kiedy warto pomyśleć o konsultacji genetycznej?
Konsultacja genetyczna może być wskazana między innymi wtedy, gdy w rodzinie kobiety lub jej partnera występowała choroba genetyczna, wada wrodzona albo inne zaburzenie mogące mieć podłoże dziedziczne. Może być również rozważana po kilku poronieniach, problemach z płodnością lub wcześniejszej ciąży, w której wystąpiła wada genetyczna.
Czy warto znać historię chorób występujących w rodzinie partnera?
Tak. Przy planowaniu ciąży znaczenie ma nie tylko historia zdrowotna przyszłej mamy, ale również rodziny partnera. Informacje o chorobach genetycznych, wadach wrodzonych czy niektórych powtarzających się problemach zdrowotnych mogą być pomocne podczas konsultacji lekarskiej i w ocenie, czy potrzebna jest dodatkowa diagnostyka.
Czy stres może utrudniać przygotowanie do ciąży?
Przewlekły stres może wpływać na codzienne funkcjonowanie, sen, samopoczucie i zachowania związane ze zdrowiem. Dlatego przygotowanie do ciąży obejmuje również zadbanie o dobrostan psychiczny. Jeśli napięcie, obniżony nastrój lub lęk utrzymują się i utrudniają normalne funkcjonowanie, warto porozmawiać ze specjalistą.
Czy przed ciążą trzeba ograniczyć kontakt z chemikaliami?
Warto zwrócić uwagę na kontakt z potencjalnie szkodliwymi substancjami w domu i w miejscu pracy. Dotyczy to między innymi niektórych środków chemicznych, pestycydów, metali i innych zanieczyszczeń środowiskowych. Jeśli charakter pracy wiąże się z takimi ekspozycjami, dobrze omówić je z lekarzem jeszcze przed rozpoczęciem starań.
Czy partner również powinien przygotować się do planowanej ciąży?
Tak. Przygotowanie do rodzicielstwa nie dotyczy wyłącznie kobiety. Partner może zadbać o swoje zdrowie, omówić choroby przewlekłe i przyjmowane leki z lekarzem oraz przekazać informacje o chorobach występujących w jego rodzinie. Historia zdrowia obojga przyszłych rodziców może być istotna przy ocenie niektórych czynników genetycznych.
Co zrobić, jeśli ciąża pojawi się wcześniej, niż planowałam?
Nie należy wpadać w panikę. Jeśli ciąża została potwierdzona, warto skontaktować się z lekarzem i przekazać mu informacje o swoim stanie zdrowia oraz o wszystkim, co przyjmowałaś przed uzyskaniem pozytywnego testu. Wczesna konsultacja pozwala ustalić dalsze postępowanie i sprawdzić kwestie, które wymagają uwagi.
Źródła:
- CDC, „Planning for Pregnancy”
https://www.cdc.gov/pregnancy/about/index.html - CDC „Family Health History and Pregnancy”
https://www.cdc.gov/family-health-history/family-health-history-and-you/family-health-history-and-pregnancy.html - CDC „Genetic Counseling”
https://www.cdc.gov/genomics-and-health/counseling-testing/genetic-counseling.html - WHO „Preconception care to reduce maternal and childhood mortality and morbidity”
https://www.who.int/publications/i/item/9789241505000 - CDC „Preventing Birth Defects”
https://www.cdc.gov/birth-defects/prevention/index.html
