Jajniki to bardzo ważny narząd w organizmie kobiety, o który należy dbać w sposób szczególny.
Choroby jajników często atakują znienacka, przez długi czas nie dając żadnych niepokojących objawów. Podstawowym elementem profilaktyki chorób przydatków są regularne wizyty u ginekologa, które pomogą w wyeliminowaniu lub zdiagnozowaniu wczesnych zmian w jajnikach.
Nie ignoruj torbieli
Przyczyną tworzenia się torbieli są najczęściej zaburzenia hormonalne. Podczas prawidłowego cyklu miesiączkowego w jajniku kobiety dojrzewa pęcherzyk jajnikowy (Pęcherzyk Graffa), który na odpowiednim etapie cyklu pęka i wydobywa się z niego komórka jajowa. Bywa, że proces ten zostaje zaburzony. Wtedy, w następstwie zahamowania pęknięcia dojrzałego pęcherzyka, powstają torbiele. Taka sytuacja może wystąpić, gdy pęcherzyk nie zawiera żadnej komórki jajowej lub gdy istniejąca komórka jajowa obumarła.
– Torbiele na jajnikach mają postać zmian o okrągłym lub nieregularnym kształcie, wielkości od kilku do kilkunastu centymetrów. Występują pojedynczo lub w kilku miejscach naraz, na jednym lub obu jajnikach. Zmiany mogą pojawić się w każdym wieku i mają – w zależności od podłoża – różnorodną formę – tłumaczy Marek Dawicki, lekarz ginekolog z Kliniki Zdrowia Kobiety i Leczenia Niepłodności INVICTA.
Najczęściej torbiele traktowane są jako łagodne zmiany, choć zdarzają się rozpoznania na tle nowotworowym. Torbiele można porównać do baloników wypełnionych płynem lub zgrubiałą tkanką. Zwykle są wielkości orzecha, ale czasem bywają nawet większe od pomarańczy.
Torbiele najczęściej nie wymagają leczenia farmakologicznego, choć w niektórych przypadkach stosuje się leczenie antybiotykami oraz środkami przeciwzapalnymi. Większość tego typu zmian ma charakter łagodny, choć niektóre zmiany mogą świadczyć o poważniejszych zaburzeniach, jak np. endometrioza czy choroba nowotworowa.
Zespół policystycznych jajników (PCOS)
Zespół policystycznych jajników (ang. polycystic ovary syndrome) zwany także zespołem wielotorbielowatych jajników, jest schorzeniem występującym u ok. 5 % kobiet w wieku rozrodczym. Wiąże się z wieloma uciążliwymi dolegliwościami i może mieć poważne konsekwencje – jest bowiem jedną z najczęstszych przyczyn niepłodności kobiet . Jego pojawieniu się bardzo często towarzyszy nadprodukcja męskich hormonów – czyli androgenów. Panie cierpiące na tę chorobę mogą doświadczać takich objawów, jak: nieregularne miesiączki, trądzik oraz nadmierne owłosienie.
W leczeniu zespołu policystycznych jajników najczęściej stosuje się terapię hormonalną. W niektórych przypadkach konieczny jest zabieg operacyjny.
Zapalenie przydatków
Mianem przydatków określa się jajniki wraz z jajowodami – przez wzgląd na ich sąsiedztwo. Najczęstszą przyczyną stanów zapalnych tych organów są bakterie, takie jak: gronkowce, paciorkowce, E-coli oraz chlamydie. Chorobotwórcze drobnoustroje przenoszone są podczas stosunków seksualnych lub podczas porodu. Łatwiej się nimi zarazić także korzystając z kąpieli w basenie czy publicznych toalet. Przyczyną niektórych zakażeń może być także niewłaściwa higiena intymna.
– Stan zapalny najczęściej objawia się nagłym i ostrym bólem brzucha, które mogą towarzyszyć mdłości, wymioty i gorączka. Bywa, że chorobie towarzyszą problemy z oddawaniem moczu, biegunki lub zaparcia. Wykrycie nieprawidłowości jest możliwe podczas standardowego badania ginekologicznego, które dodatkowo może być uzupełnione o badanie USG – mówi Marek Dawicki.
W procesie leczenia chorób przydatków stosuje się antybiotykoterapię, leki przeciwzapalne oraz przeciwbólowe. Wskazane jest także leżenie w łóżku. W przypadku wyjątkowo nasilonych objawów, zleca się pacjentce leczenie szpitalne.
A co, jeśli to nowotwór?
Największym zagrożeniem dla zdrowia jajników jest choroba nowotworowa. Szczególnie narażone na nowotwór są kobiety, w których rodzinie zdarzyły się przypadki zachorowania na raka szyjki macicy, piersi, jelita grubego lub jajnika. Ryzyko wzrasta także w przypadku pań otyłych, po menopauzie lub bezdzietnych.
W pierwszej fazie choroba nowotworowa jajników przebiega często bezobjawowo. W kolejnych etapach mogą pojawić się niepokojące dolegliwości, jak zaburzenia oddawania moczu, zaparcia, powiększenie obwodu brzucha, niestrawność, ból lub ucisk w brzuchu. W takim wypadku najczęściej pacjentce zalecane są badania USG, morfologia oraz określenie obecności białka CA125 we krwi. Na podstawie wyników, lekarz może uznać za niezbędne wykonanie dodatkowej diagnostyki.
Leczenie nowotworu jajnika wymaga usunięcia zmiany, analizy próbki materiału i dalszych działań medycznych. W niektórych przypadkach może być konieczne poddanie się radio- lub chemioterapii. W profilaktyce raka jajnika najważniejsze są systematyczne badania – im wcześniej wykryta jest groźna zmiana, tym większe szanse na powrót do zdrowia.
– Jajniki to bardzo istotny, ale i delikatny organ kobiecy. Szybko reagują na zmiany hormonalne, bakterie oraz inne czynniki, które negatywnie wpływają na ich funkcjonowanie. Jedynym sposobem na uniknięcie poważnych zmian w obrębie tego narządu są regularnie wizyty u specjalisty ginekologa, które pomogą w wyeliminowaniu problemu lub szybkiej diagnozie i skutecznym leczenia – podkreśla Marek Dawicki.
Artykuł przygotowany przez specjalistów z Kliniki INVICTA
